Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша




НазваниеСыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша
страница1/6
Дата конвертации04.02.2016
Размер0.58 Mb.
ТипДокументы
  1   2   3   4   5   6
Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы


Физика курсы бойынша

қиындығы жоғары 100 есеп

(есептер шешулерімен)





Талдықорған қаласы 2012

Алғы сөз


Кітапта қиындығы жоғары есептердің шарттары мен шығару жолдары көрсетілген. Сонымен қатар физика курсы бойынша қысқаша түсінік беріліп отыр. Физикалық есептерді шешу үшін заңдар мен формулаларды жаттап қана фою жеткіліксіз. Кез келген физикалық есепті шешуді қамтамасыз ететін мықты математикалық білім қажет, сонымен қатар ойлау және талдай алу қабілеті болуы керек. Ондай жетістікке жету үшін жеткілікті көп мөлшерде есептерді жүйелі шығару, өз бетімен жұмыс жасауы қажет.Есептердің шешуі өте үлкен есептеулерді қажет етпейді.

Бұл көмекші оқу құралы қазіргі оқу бағдарламасына сәйкес келетіндей етіп құрастырылған.


Физикадан есептің толық шығарылуын құрайтын тізімі:

  • Берілгендері толық алынған есептің қысқаша шартын жазу және берілген шамаларды ХБЖ-не келтіру;

  • Есептің шартын талдау және есеп шығару алгоритмін құру;

  • Берілгендер есептегі белгісіз шама көрсетілген қажетті суреттер; жаңа айнымалыларды сөзбен енгізу;

  • Математикалық өрнектерді толық көлемде түрлендіру;

  • Жауабын жалпы түрде формула арқылы беру (есепті шығару үшін аралық квадраттық теңдеуді шешу қажеттігін ескермегенде);

  • Алынған жауаптың талдауы, оның шартын формулалау;

  • Алынған жауаптың өлшем бірліктерін тексеру;

  • Ізделінді шаманы нәтижені дөңгелектеу арқылы есептеу;

  • Жауабының алынған сандық мәнін сараптау.


Қолданылатын белгілеулер

t – уақыт;

r – радиус-вектор;

x; y; z декарттық координаттар жүйесіндегі нүктелердің координаталары;

ν – жылдамдық;

а – үдеу;

g – еркін түсу үдеуі;

m – масса;

F; T; Q, … - күштер;

р – импульс;

М – күш моменті;

∆ - физикалық шаманың өсуі ( шаманың өзгерісі);

k – серпімді деформациялар кезіндегі серіппенің қатаңдығы;

μ – үйкеліс коэффициенті;

, ,...- жазық бұрыштар;

А – механикалық жұмыс;

Ек – кинетикалық энергия;

Еп – потенциалдық энергия;

Е – толық механикалық энергия;

N – механикалық қуат; ядродағы нейтрондар саны; молекулалар саны;

G – гравитациялық тұрақты, G= 6,67*10-11 Н*м2/кг2;

R – қисықтық радиусы; электрлік кедергі;

Rж – Жер радиусы;

Мж – Жер массасы;

р – қысым;

ρ – көлемдік тығыздық; меншікті кедергі;

σ – беттік керілу коэффициенті;

q – электр заряды;

е – элементар электр заряды, е=1,6*10-19Кл;

Е- электр өрісінің кернеулігі;

φ – потенциал; тербеліс фазасы;

U – кернеудің түсуі;

ε – диэлектрлік өтімділік;

I – ток күші; толқын ағынының интенсивтілігі;

J – токтың тығыздығы;

ε – электр қозғаушы күш (ЭҚК);

В – магнит индукциясы;

Ф – магнит ағыны;

С – электр сыйымдылығы;

ε0 – электрлік тұрақты, ε0 =8,85*10-12Кл2/(Н*м2);

μ0 – магниттік тұрақты, μ0 =1,26*10-6Н/А2;

А – тербеліс амплитудасы; массалық сан (ядро үшін);

ω – бұрыштық жылдамдық (циклдік жиілік);

ν – тербеліс жиілігі;

Т – тербеліс периоды;

λ – толқын ұзындығы;

L – индуктивтілік;

d, f – линзадан нәрсеге және кескінге дейінгі қашықтықтар;

F – фокустық қашықтық;

D – оптикалық күш;

h – Планк тұрақтысы, h=6,63*10-34 Дж*с.

* Векторлық шамалар боялған әріптермен берілген: r; ν ; а; g; F; T; Q және т.б.


Механика


Негізгі формулалар

Бірқалыпты қозғалыстың теңдеулері



Бірқалыпты үдемелі қозғалыстың теңдеулері




Бүкіл әлемдік тартылыс заңы



;

Гук заңы .

Ілгерілемелі қозғалыс динамикасының негізгі теңдеуі:


Механика


1 . Турист барлық уақытының алғашқы үштен бірін орманмен оңтүстікке қарай υ1=3км/сағ жылдамдықпен жүріп, одан кейін барлық жолдың үштен бірін даламен шығысқа қарай υ2 жылдамдықпен жүрді және, ақырында, қиылыспен (төте жолмен) қысқа жолмен шыққан нүктесіне қайтып оралды. Туристің орташа (жолдық) υорт жылдамдығын есептеңдер. υ2 жылдамдықтың мүмкін болатын минимал мәнін көрсетіңдер.

Берілгені: Шешуі:

υ1=3км/сағ

---------------

υорт-? . υ2-?


Белгілеулер енгіземіз: а-туристің орманмен жүріп өткен жолы, в- даламен жүрген жолы ( суретте көрсетілген). Сонда Пифагор теоремасы бойынша турист қиылыспен (төте жолмен) қашықтықты жүріп өтеді. Есептің шарты бойынша туристің жүрген толық жолы, , осыдан . Сонда .

Туристің орманмен жүруге кеткен уақыты, . Қозғалыстың толық уақыты арқылы белгілейік. Есептің шарты бойынша .

Сонда туристің орташа (жолдық) жылдамдығы



Осы кезде туристің даламен жүруге кеткен уақыты, . болғандықтан, .


2. h=44м биіктіктен тасты түсіріп алады. Екінші тасты дәл осы нүктеден вертикаль төһмен бағытталған υ0=15м/с бастапқы жылдамдықпен Δt уақыт аралығы өткен соң тастады. Егер: а) Δt=1с; б) Δt=1,2с болса, жерге құлау мезетінде екінші тас біріншіні қуып жетіп үлгере ме?


Берілгені: Шешуі:

h=44м Екі дене үшін қозғалыс теңдеуін жазамыз

υ0=15м/с ;

а) Δt=1с Мұндағы

б) Δt=1,2с Соққы кезінде екі тастың координатасы бірдей болады:



Т/к: h1 - ? Оң жақтарын теңестіреміз:



: ;

;

;


Бұл уақыт бірінші тастың толық қозғалыс уақытынан аз(немесе тең) болуы керек:

а) ; , яғни соқтығысады;

Осы жағдайда Жер бетінен соқтығысу нүктесінің биіктігі:



б) кезінде , яғни 3с-тан үлкен. Осы кезде тастардың еркін түсуі кезінде соқтығысу болмайды.


3. Массасы 10кг жүк жоғары қозғалған лифт кабинасындағы серіппелі таразыда ілулі тұр. Лифт ұзындығы 6м жолдың екі аралас кесіндісін тұрақты үдеумен жүріп өтеді, бірінші кесіндіні 4с ішінде, ал екіншіні – 2с ішінде жүріп өтеді. Таразылардың көрсетуін анықтаңдар және оларды жүкке әсер ететін ауырлық күшімен салыстырыңдар.

Берілгені: Шешуі:

m = 10кг Салмақ серіппелі таразыға түсірілген және вертикаль

s = 6м төмен бағытталған.Ньютонның ІІІ- заңына сәйкес серіппе

t1 = 4с тарапынан жүкке әрекет ететін күш модулі бойынша салмаққа

t2 = 2с тең, бірақ жоғары бағытталған .

Денеге күштен басқа Жер тарапынан ауырлық күші әрекет

Т/к: N - ? етеді. Ньютонның ІІ-заңы бойынша:

Fа - ? ;


Вертикаль жоғары бағытталған осьтегі проекциясы

;

Үдеу белгілі болса, онда күшті анықтауға болады. Екі бірдей аралас бөліктері үшін жолдың теңдеулері:



Осыдан

Оң жақтарын теңестіреміз:

; ; ;

; ;

Жауабы: ;

4. Адам эскалатормен жүгіріп келеді. Ол алғашқыда n1=50 баспалдақ санады, екінші рет, сол бағытта үш есе үлкен жылдамдықпен қозғала отырып n2=75 баспалдақ санады. Қозғалмайтын эскалаторда ол қанша баспалдақ санар еді?

Берілгені: Шешуі:

n1=50 эскалатордың жылдамдығы; оның ұзындығы;

n2=75 қозғалмайтын эскалатордағы баспалдақ саны.

v2= 3v1 Эскалатор ұзындығы бірлігіне келетін саны - . Сондықтан,

егер адам эскалаторға қатысты жылдамдықпен жүрсе, онда

n-? оның эскалатордағы уақыты

Эскалатормен жүрген жолы . Осы кезде адам баспалдақ санайды. Сәйкесінше, екінші жағдайда ол баспалдақ санайды, немесе

Осылайша теңдеулер жүйесін аламыз:

немесе

Осыдан, ; ; ; ;

; ; ; .


Жауабы: 100 баспалдақ.

5. Айналмалы дискіде, вертикальға α бұрышпен орнатылған аспа бекітілген. Ілу нүктесінен айналу осіне дейінгі r қашықтық және аспадағы жіптің L ұзындығы берілген. ω бұрыштық айналу жылдамдығын анықтаңдар.



Шешуі:

Аспа, mg ауырлық күші мен жіптің T керілу күшінің теңәрекеттісі центрге тартқыш күшті береді: . күшті үшбұрыштан қарсы жатқан катеттің іргелес жатқан катетке қатынасы арқылы тауып аламыз. суретте көрініп тұрғандай үлкен үшбұрыштан . осылайша,

,


6. Кішкене білеушені горизонтпен α=600 бұрыш жасай орналасқан көлбеу жазықтықпен жоғары қарай жібереді. Үйкеліс коэффициенті 0,8. Білеушенің жоғары қарай t1 көтерілу уақытының оның бастапқы нүктеге дейін t2 сырғанау уақытына қатынасын анықтаңдар.

Шешуі:

- білеушенің жоғары көтерілгендегі үдеуін, ал а2- төмен түскендегі үдеуі.

Білеушенің көтерілу кезіндегі жылдамдығы: . Сондықтан көтерілу уақыты шартынан табылады, яғни . Осы кезде білеушенің осы уақытта жүріп өткен жолы . Білеуше түскен кезде бастапқы жылдамдықсыз қозғала бастайды, сондықтан оның бастапқы нүктеге дейінгі түсуін оның қозғалыс теңдеуінен шығады: . Осыдан .білеушенің жоғары және төмен қозғалысы үшін үдеудің шамасын Ньютонның екінші заңынан оңай табуға болады. Екінші заңның теңдеуін х осінде проекциялап, табамыз: жоғары қозғалған кезде: . Төмен қарай қозғалған кезде . Нәтижесінде
  1   2   3   4   5   6

Похожие:

Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша icon«Семей қаласындағы физика математикалық бағыттағы Назарбаев Зияткерлік мектебі» Физика пәні бойынша
Серікбаев Т. С., Тукешов М. Д. Мұғалімдерге арналған оқу құралы – орта мектептің физика курсы бойынша олимпиадалық есептер шығарудың...
Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша icon7 Сағат саны: 68, аптасына 2 сағат
«Жаратылыстану» білім саласына жатады. Физика курсыныңнегізгі орта білім беру деңгейі (7-9сыныптар) пәнді әрі қарай (10-11 сыныптарда)...
Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша icon«6М060400 физика» мамандығы бойынша магистратураға түсушілерге арналған мамандық БОЙЫНШа түсу емтиханының
Бағдарлама «6М060400 физика» мамандықтары бойынша Мемлекеттік жалпы білім беру стандартына сәйкес жасалған
Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша icon«6М011000 – физика» мамандығы бойынша магистратураға түсушілерге арналған мамандық БОЙЫНШа түсу емтиханының бағдарламасы алматы 2012
Бағдарлама «050110 –Физика» мамандығы бойынша Мемлекеттік жалпы білім беру стандартына сәйкес жасалған. Бағдарламаны құрастырушысы...
Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша iconАқпарат тізімі ш тоқсан 2011ж. Новые книги Информационный список литературы, поступившей в библиотеку за ш квартал 2011 г Семипалатинск Физика
М 87 Мұкышева, М.Қ. Физика курсы. 2- бөлім. Тербелістер мен толқындар. Толқындық оптика. Кванттық механика элементтері.: оқу құралы...
Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша iconҰлттық АҚпараттандыру орталығы физика-математика бағыты бойынша жалпы орта білім беретін электрондық оқулықтарды құрастырудың стандарты
Нің заңдылықтары мен қағидалары және физика мен математика ғылымы саласындағы мектептің оқу пәні ретіндегі физика мен математиканың...
Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша iconБазарханова Нұргүл Батырханқызы Орта мектептің физика курсында кванттық механика элементтерін оқытудың әдістемелік негіздері
М011000 Физика мамандығы бойынша педагогика ғылымдарының магистрі академиялық дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның
Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша iconФизика, математика және ақпараттық технологиялар факультеті
В060100 «Математика» және 5В060400 «Физика» мамандықтарының студенттеріне «Программалау» пәні бойынша
Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша iconБодықова рая елубайқызы орта мектепте физика курсын оқытуда оқушылардың танымдық қызметін жоспарлау және ұйымдастыру
М011000 – Физика мамандығы бойынша педагогика ғылымдарының магистрі академиялық дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның
Сыдықова Бәтес Қабидолдақызы Физика курсы бойынша iconБекқожаева әлия серікқызы орта мектептің физика курсында экологиялық білім және тәрбие берудің әдістемелік негіздері
М011000 – Физика мамандығы бойынша педагогика ғылымдарының магистрі академиялық дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның
Разместите кнопку на своём сайте:
kaz.docdat.com


База данных защищена авторским правом ©kaz.docdat.com 2013
обратиться к администрации
kaz.docdat.com
Главная страница